فصلنامه علمی فرهنگ ایلام

فصلنامه علمی فرهنگ ایلام

مطالعه نقوش صخره ای شناسایی شده در دره دانیوک شهرستان ایوان غرب(ایلام)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه مردم شناسی دانشگاه مازندران
2 کارشناسی ارشد باستان شناسی
10.22034/farhang.2026.535512.1792
چکیده
پژوهش حاضر با هدف شناسایی، مستندسازی و تفسیر مجموعه نقوش صخره‌ای دره دانیوک، واقع در دامنه ارتفاعات کوه شیوره‌زول در شهرستان ایوان)ایلام(، انجام شده است. پژوهش از نظر روش، مبتنی بر بررسی‌های میدانی و رویکرد اتنوآرکئولوژیک است. داده‌ها از طریق مشاهده مستقیم، ثبت و عکاسی از نقوش، طراحی، بررسی ویژگی‌های محل استقرار آثار و مصاحبه با اهالی سکونتگاه‌های پیرامونی و شکارچیان منطقه گردآوری شده‌اند. مجموعه مورد مطالعه شامل نقوشی بر روی یک تخته‌سنگ جداافتاده و دیواره یک پناهگاه صخره‌ای است که در پنج بخش قابل مشاهده هستند. این نقوش عمدتاً با رنگ‌دانه سیاه و احتمالاً زغال ترسیم شده و شامل تصاویر بزکوهی، اسب، حیوانات درنده، انسان، سوار و مرکب و نیز تعدادی نقوش هندسی و نمادین هستند. یافته‌ها نشان می‌دهد که نقش بزکوهی از نظر فراوانی و تنوع، جایگاه برجسته‌ای در مجموعه دارد و حضور انسان‌های مسلح، سوارکاران و صحنه‌های مرتبط با حیوانات، اهمیت شکار و ارتباط مستمر انسان با محیط زیست منطقه را نشان می‌دهد. تفاوت در شیوه اجرا، میزان وضوح و تیرگی نقوش و حضور تصاویر متفاوت از نظر سبک و مضمون، این فرض را تقویت می‌کند که مجموعه دره دانیوک حاصل خلق نقوش در یک دوره واحد نیست، بلکه در طول زمان نقوش جدیدی به مجموعه افزوده یا برخی تصاویر پیشین بازپردازی شده‌اند. بنابراین، مجموعه مورد مطالعه را می‌توان به‌مثابه بستری لایه‌مند از بازنمایی‌های تصویری دانست که بازتاب‌دهنده تداوم حضور و استفاده گروه‌های انسانی مختلف از این پناهگاه در دوره‌های گوناگون است.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 10 آبان 1405