این مقالۀ به بررسی‌ حافظۀ جمعی و هویت دیاسپورایی معاودین پس از تجربۀ اخراج از عراق پرداخته است. هدف اصلی پژوهش، تحلیل چگونگی شکل‌گیری هویت در پرتو تجربه‌های تروماتیک ناشی از اخراج، جنگ هشت ساله، و نسل‌کشی کردهای فیلی بوده است؛ بنابراین تحقیق حاضر در پی پاسخ به این پرسش اساسی انجام شده است که حافظۀ جمعی معاودین چگونه در شکل‌گیری هویت دیاسپورایی آنها نقش ایفا می‌کند و تجربۀ تبعید چه تأثیری بر حافظۀ جمعی، جایگاه اجتماعی - اقتصادی و بازتعریف هویت آنها در ایران داشته است؟
با استفاده از روش کیفی مردم‌نگارانه و به‌کارگیری تکنیک‌های مصاحبۀ عمیق، مشاهدۀ حین مشارکت و ثبت روایت‌های شفاهی، داده‌ها جمع‌آوری و تحلیل شدند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که حافظۀ جمعی معاودین، سازه‌ای پویا و مقاومتی است که از طریق مناسک مذهبی، شبکه‌های اجتماعی و تاریخ شفاهی، با دربرگرفتن روایت‌های تروماتیک، نوستالژیک و عملگرایانه، در شکل‌گیری هویت آنان نقشی حیاتی ایفا می‌کند. معاودین با وجود چندپارگی هویتی، از طریق فضاهایی مانند قهوه‌خانه‌ها، شبکه‌های مجازی و ازدواج درون‌گروهی، هویت خود را به صورت افقی بازسازی می‌کنند.
این پژوهش نشان می‌دهد که حافظۀ جمعی، روایتی منفعلانه از گذشته نیست؛ بلکه ابزاری مقاومتی برابر فراموشی تحمیل‌شده است. چندپارگی هویتی معاودین که محصول چرخه‌های تاریخی طرد و بیگانگی است، به آنها امکان می‌دهد تا در مرزها زندگی کنند؛ یعنی هم از جغرافیای ایران و عراق فراتر روند و هم در نقطۀ تلاقی این دو سرزمین بایستند؛ بنابراین سیاست آیندۀ معاودین نه در بازگشت به وطنِ از دست‌رفته؛ بلکه در بازتعریف مرزهاست؛ مرزهایی که نه جغرافیایی؛ بلکه در روایت‌های زیستۀ آنان جاری است.