چکیده
 سازمان اطلاعات و امنیت کشور، یکی از ارگان‌هایی بود که در دورۀ پهلوی، با الگوبرداری از سازمان‌های اطلاعاتی غرب و به‌ویژه موساد و سیا شکل گرفت و دفاتر خود را در تمام مناطق کشور فعال نمود. یکی از مناطقی که این ارگان با استفاده از تجهیزات پیشرفته، فعالیت گسترده‌ای را در آنجا آغاز کرد، ایلام بود. این پژوهش به روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شد و با بهره‌گیری از اسناد منتشر نشده و مصاحبه با صاحب‌نظران و انقلابیون دهۀ 1350، در پی یافتن پاسخ به این سؤالات برآمد که 1- علت توجه ویژۀ ساواک به ایلام چه بود؟ 2- این ارگان در این منطقه چه کارکردهایی داشت؟ یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که موقعیت جغرافیایی ایلام برای فعالیت درون‌مروزی و برون‌مرزی از دلایل توجه ویژۀ ساواک به این شهر بوده است. ساواک ایلام کارکردهای چندگانۀ منطقه‌ای، ملی و بین‌المللی داشت؛ چنانکه از یک سو، با نظارت دقیق بر فعالیت‌های مردم ایلام و ایجاد فضای رعب و وحشت تلاش می‌کرد تا هرگونه فعالیت بر علیه رژیم پهلوی را سرکوب کند و با دستگیری، به زندان انداختن و تبعید بسیاری از انقلابیون ایلام، فشارهای زیادی را به خانواده‌های آنها وارد آورد؛ از سوی دیگر، به واسطۀ موقعیت جغرافیایی و مناسب ایلام در ارتباط با شهرهای مذهبی عراق، به‌ویژه نجف، موقعیت و فعالیت‌های امام خمینی (ره) را رصد می‌کرد و گزارش آن را به مرکز ارسال می‌نمود. علاوه بر این، در این زمان که اسرائیل درگیر جنگ با اعراب بود، ساواک ایلام با همکاری موساد، پایگاهی جاسوسی برای این کشور ایجاد کرده بود و تحرکات کشورهای عربی منطقه را به آنجا مخابره می‌کرد.